Follow the Beer followt weer!

Ook Follow the Beer is getroffen door de coronacrisis. Met de intelligente lockdown viel er ook voor ons weinig te beleven. Het gaat ons immer niet alleen om het drinken van bier. Dat doen wij met veel plezier. Maar het gaat ons ook bewegen en om het bezoeken van bierspots, want daar drinken wij het liefste ons bier. Nu de coronamaatregelen bijna overal in Europa zijn versoepeld en alle codes op geel staan, stapten wij  in de auto en togen naar Berlijn, de rauwe, hippe hoofdstad van Duitsland, waar het bier ook rijkelijk vloeit. Lees hier meer over het bier in Berlijn.

U zult misschien denken 'Ik kan niet naar Duitsland, daar zijn ze zo streng', maar dat valt reuze mee. De coronamaatregelen verschillen niet veel van die in Nederland. Alleen in het openbaar vervoer, winkels en de horeca moet je mondkapje (Mund- und Naseschütz) dragen. Daar wen je snel aan en bovendien lijkt niemand zich in de horeca ook maar iets aan te trekken van deze pflicht en ook niet van de 1,5 meter afstand. Wat dat betreft is het net Nederland!

Onder de loep: Tom Yum Gose

The Wild Beer Co

The Wild Beer Co werd opgericht in 2012 op het hoogtepunt van de craft beer revolution door een Californische brouwer en een Engelsman en is gevestigd op een boerderij in het landelijke Somerset (Verenigd Koninkrijk).  Daar doen ze bijzondere dingen met hun Wild Beer; zo hebben ze hun eigen wilde huisgist 'gevangen' in de naburige ciderboomgaard en maken ze vaak gebruik van seizoensgebonden, wilde ingrediënten uit de omgeving.De rijping van de bieren van de bieren vindt plaats op houten vasten (barrel-aging).

De basisbieren van The Wild Beer Co worden gebrouwen onder de naam Westcombe Brewery, die op dezelfde boerderij is gevestigd, maar het echte werk vindt plaats door de wilde vergisting en de rijping op houten vaten.

Tom Yum Gose

Tom Yum Gose is een Gose, een bierstijl uit het Duitse Leipzig en Goslar, waar naast gerst en tarwe, om ook zout en koriander worden toegevoegd. De moderne Gose wordt niet meer spontaan vergist, maar het zuur wordt verkregen door melkzuurgisting. De zure smaak wordt vervolgens enigszins verlicht en verfijnd door de toevoeging van kruiden als koriander. Ook wordt zout toegevoegd om het vroegere mineraalrijke en ietwat zoute water van Goslar te benaderen.

The Wild Beer Co heeft haar Gose opgepept met invloeden uit de Thaise keuken: 4 soorten gedroogde pepers, koriander (zat al in de Gose) en citroengras. We hebben niet kunnen achterhalen of The Wild Beer Co hier wilde/spontane vergisting (brettanomyces) heeft toegepast in plaats van melkzuurvergisting hebben we niet kunnen achterhalen, maar daar gaan we maar even vanuit. En dat is mooi en zelfs nog beter in de historische context van de Gose.

Misleidend is echter de naam Tom Yum. Tom Yum is een pikante heldere en zure soep uit Thailand, die ook in de buurlanden Laos, Maleisië, Singapore en Indonesië wordt geserveerd. "Tom" betekent "koken" en "yam" refereert aan een pittige en zure Thaise salade die ook in het hele land wordt geserveerd. De Thaise keuken staat bekend om het combineren van verschillende smaken binnen een maaltijd. in dit geval pittig en zuur. De verse ingrediënten in de  Tom Yum soep bereid zijn knoflook, citroengras, limoenblaadjes, champignons, limoensap, groene chilipeper, koriander en Thaise basilicum. De Tom Yum Gose benadert dus wel de Tom Yum en is zeker pittig en zuur, maar mist ook een heel aantal ingrediënten die de Tom Yum wel heeft, zoals knoflook, limoenblaadjes, limoensap en Thaise basilicum en champignons, maar die laatste gaat natuurlijk wel erg ver voor een bier.

 

Dutch Dort

Help, de Dutch Dort verzuipt

Wat is Dutch Dort

Dutch Dort, of simpelweg Dort, Dortmunder Strong of Superdortmunder is een Nederlandse variant op de Duitse bierstijl Dortmunder die in de jaren 50 van de vorige eeuw op de markt werd gebracht door een aantal grote en middelgrote Nederlandse brouwerijen. Zij maakten een wat zoetere en sterkere versie van de Dort dan hun Duitse evenknieën en zo ontstond een eigen Nederlandse bierstijl, afgeleid van de Duitse Dortmunder.

Je kunt de Dutch Dort vergelijken met een zoet broodje. En wie zoete broodjes bakt, zegt dingen om een goede indruk achter te laten bij mensen met invloed en met macht. Dat klinkt misschien niet erg positief, maar in de huidige verbitterde en verzuurde maatschappij zouden er misschien wel meer zoete broodjes moeten worden gebakken en ook gebrouwen. Met honing vang je immers meer vliegen dan met azijn.

Dutch Dort kan met wat fantasie worden vergeleken met het Zoigl-bier of een Duits Kellerbier of Zwick'l-bier. De kracht van het bier komt uit de mout en uit de gist. Verder niets. Het is een bier voor de echte brouwer en een genot om te drinken als je zat bent van al die craft beer revolutie rariteiten en extremiteiten, als je een echt en eerlijk bier wil drinken zonder fratsen en zonder overbodige franjes. Het is een bier dat mannen van de jongens onderscheidt en de vrouwen van de meisjes.

Een paar kenmerken:

  • Grondstoffen: volmoutig, edele hoppen
  • Gisting: ondergistend
  • Kleur: blond tot amberkleurig
  • Alcoholvolume: 6,5% tot 7,5%
  • Helderheid: helder of enigszins troebel
  • Bitterheid: relatief laag gehopt
  • Koolzuur: laag (dat vinden wij)
  • Smaak: moutig, zoet
  • Gist: een relatief neutrale gist zonder fruitige esters of kruidigheid.

In tegenstelling tot de Dutch Dort is de Duitse Dortmunder lager in alcohol (5,0%) en altijd blond van kleur en helder. In vergelijking tot het pilsener is de Duitse Dortmunder ook minder gehopt, net als de Dutch Dort.

Zoet, de vergeten smaak

Sinds de craft beer revolutie die van 2008-2018 (met een flinke korrel zout genomen) in ons land woedde is de smaak zoet not done. Andere smaken zoals bitter en zuur voerden in de revolutie de boventoon, alhoewel die laatste in ons Calvinistische landje nauwelijks voet aan de grond kreeg en nog immer krijgt. Zoet was en is daarentegen helemaal not done, het is de vergeten groente onder de smaken geworden. En dat is niet terecht. Zoet moet en zoet is goed. Wie het goede zoet in zijn bier proeft, het zoet dat in balans is, is koning bier en biersommelier tegelijk. Dat is een Bierdiplom waard.

Er wordt veel beweerd over de Dutch Dort en vaak is dit wat negatief ingestoken. Zo lazen we de volgende zinssnede: 'De Belgische Dort-bieren benaderen nog de Duitse ondergistende Dortmunder met minder hop dan pils. In Nederland echter zijn Dorts tamelijk sterke zoetige bieren die nog weinig gemeen hebben met hun Duitse voorbeeld'. Dat klopt, de Dutch Dort is afgeleid van de Duitse Dortmunder, maar is een eigen bierstijl geworden.

Of deze: 'Biertype heeft geen relaties met de klasse A-Dortmunder. Dortmunder Strong is het volmoutige, zware broertje van een Nederlandse Pilsener'. De Dutch Dort is zeker geen broertje van de pilsener en eigenlijk geldt dat ook voor de Duitse Dortmunder en de pilsener. Die twee laatsten kwamen eind 19e eeuw op de markt, mede als gevolg van industriële uitvindingen als koeling en ondervergisting. Als het al broers waren, dan waren het in ieder geval broers die elkaar het licht in de ogen niet gunden.

De teloorgang van de bierstijl

Het gaat niet al te best met onze bierstijl. Sterker nog, het is er vrij beroerd mee gesteld. Eén voor één verdwenen de brouwerijen en hun Dort-bieren van de markt in de afgelopen 20 jaar. Ook de craft beer revolution heeft geen positieve invloed gehad op het behoud van deze Nederlandse bierstijl.

Dat begon met brouwerij Ridder uit Maastricht en haar Ridder Maltezer (6,5%). Deze brouwerij werd in 1982 overgenomen door Heineken. In rap tempo bouwde Heineken in de jaren daarna de brouwactiviteiten in Maastricht af totdat in 1988 alleen nog het succesvolle Wiecke Witte werd gebrouwen. In 2002 werd de productie overgeheveld naar elders en werd de brouwerij gesloten.

Goed nieuws, in juni 2018 opende een kleine brouwerij, Stadsbrouwerij Maastrichter Maltezer, haar deuren in de gebouwen van de voormalige brouwerij Ridder en wordt de Maltezer weer op beperkte schaal gebrouwen. Om dit bier te proeven moet je wel even helemaal afreizen naar Maastricht. Het wordt daar op microschaal gebrouwen en daar ook enkel en alleen verkocht in de eigen brasserie (niet te verwarren met de eigen brouwerij). Een brouwerij met een brasserie, de taalpuriteinen in ons slaan meteen op hol.

Het tweede slachtoffer was brouwerij De Leeuw uit het Limburgse Valkenburg. Deze brouwerij werd in 2000 overgenomen door het Belgische Haacht en zoals dat wel vaker gaat werd de brouwerij in Valkenburg een aantal jaren later (2006) gesloten en de productie overgeheveld naar België. Daar leidt het Leeuw-bier nu een anoniem en vooral zielloos bestaan (hou er toch mee op). Alleen het pils, het witbier, het bokbier en het oud bruin worden nog gebrouwen. De Leeuw Dortmunder (6,5%) wordt niet meer gemaakt en hangt ergens uitgeteld aan de Valkenburgse wilgen.

Het wordt nog gekker. In 2015 besloot Heineken te stoppen met de productie van haar Amstel Gold, dat door Heineken zelf als een extra zwaar bier (pils) werd omschreven, maar ook wel onder de Dorts werd/wordt geschaard. Over de reden om te stoppen was Heineken simpel: te weinig vraag. Opmerkelijk is dat de naam van het bier wel verbonden blijft aan de Amstel Gold Race. Als je het nu nog wilt drinken, moet je naar Spanje. Daar wordt het nog op de markt gebracht onder de naam Amstel Oro.

Tot slot is daar het Limburgse Gulpener. In 2018 maakte Gulpener bekend te stoppen met de productie van de Gulpener Dort. Dit iconische bier dat al sinds 1953 op de markt was, was volgens Gulpener het eerste speciaalbier van Nederland en was in het begin zeer populair onder mijnwerkers, maar nam de afgelopen jaren in populariteit af, mede door het verwoestende geweld van de craft beer revolutie. Het wordt nu enkel en alleen nog op beperkte schaal gebrouwen in de microbrouwerij in het Gulpener Brouwlokaal.  Follow the Beer is in de gelukkig omstandigheid dat het in Den Haag ook te verkrijgen is van tap bij de Hoppzak.

Red de Dutch Dort

Alfa is de laatste der Mohicanen van de Oude Wereld die nog een Dutch Dort in zijn assortiment heeft. Lang leve Alfa. Hup Alfa. Alfa is de beste brouwerij van Nederland. We hebben het hier over de Alfa Krachtig Dort (7,5%), gebrouwen sinds 1953 en daarmee het eerste (of tweede) 'speciaalbier' van Nederland. Volgens Alfa is dit bier geïnspireerd op de traditie uit Dortmund. Het is een bier van lage gisting, licht moutig met een krachtig hoparoma. Hierdoor ontstaat een 'uitmuntend' bouquet en drinkt het lekker weg. Alfa laat zijn Dort maandenlang rijpen. Dit zorgt voor een 'volwassen' alcoholpercentage en een 'krachtige, mooi gebalanceerde' smaak die nog enige tijd zijn 'kracht' behoud na het drinken van een slok. Ach ja, die marketingmeisjes van zo'n brouwerij moeten toch ook hun werk doen.

Ook zijn er paar kleine brouwerijen uit de Nieuwe Wereld die een Dort in hun assortiment hebben. Zo brouwt De Prael in Amsterdam een Dortmunder, brouwerij In de Nacht een Heinrich en heeft Museumbrouwerij De Roos ook een Dortmunder in het assortiment. Maar verder is het vrij treurig gesteld met onze bierstijl. Hoog tijd om in actie te komen dus.

Kortom, red de Dutch Dort, deze Nederlandse bierstijl mag niet verloren gaan. Dus kom op bierdrinkers en bierliefhebbers van Nederland: drink Dort. En vraag brouwers en horecaondernemers hierom. Maak ze gek! En kom op Nederlandse brouwers, toon je een echte vaderlander en een echte brouwer. Brouw een Dutch Dort. Red deze Nederlandse bierstijl. Brouw een zoet broodje. Het zal jullie geen windeieren leggen!

Oesters met Cervisiam Salty Surprise

Wat heb je nodig?

Oesters dus. Een dozijn oesters. En een onmisbaar oestermes. Wij kozen voor de Speciales Geay oesters die we bij Simonis aan de Haven in Scheveningen kochten en die volgens het mooie meisje achter de kassa de beste zijn die je kunt kopen. Natuurlijk geloofden wij haar direct op haar woord. Waarom zou je mooie meisjes achter kassa's niet op hun woord geloven? Zeker niet als mooie meisjes ook nog vriendelijk lachen naar mannen van middelbare leeftijd. De Speciales Geay dus.

De Spéciales Geay is een Franse oestersoort die een kweek vereist van maar liefst drie jaar. Het eerste jaar als larve en het tweede en derde jaar in de kweekparken in zee bij Utah Beach in Noord Normandië waar de Amerikaanse 4e Infanteriedivisie op 6 juni 1944 de invasie mede gestalte gaf. Nadat de oesters zijn gecontroleerd op dikte en ronding worden ze geplaatst in de claires van Marennes-Oléron in de regio Charente-Maritime. Hier blijft de oester nog enkele maanden en ontstaat de bijzondere balans tussen zoet en zout. De oester is zacht en krokant tegelijk en heeft een fijne ziltigheid, aldus het verkooppraatje.

Hoe maak je het?

Van 'maken' is bij oesters niet echt sprake. Je wrikt ze gewoon voorzichtig open met je oestermes. En klaar is Kees. Doe dat in de keuken en gebruik daarbij een handdoek, was het devies van onze biersommelier, een devies dat we maar al te graag negeerden. Je eet ze dus rauw, wat door sommigen wordt ervaren een als een smakeloze hap snot in de mond, maar door anderen juist alsof engelen letterlijk hun blazen op tongen legen.

De bierpairing

Die hard liefhebbers van oesters eten hun glibberige vrienden het liefst au naturel. Maar ook combinaties komen voor. Klassieke combinaties zijn malt vinaigre met azijn en gesnipperde uitjes, wodka en tobasco of met verse citroensap met peper. Allemaal erg smakelijk. Maar de mooiste combinatie blijft natuurlijk een pairing met bier. Wij kozen voor de Salty Surprise van het Noorse Cervisiam in een schreeuwerig crafty-wafty blikje. Deze (kettle) sour-Gose van 4,7% is geënt op de historische bierstijl Gose uit de Duitse steden Goslar en Leipzig, die wij al eens bezochten en op basis waarvan wij al een keer de Mango Gose maakten. De Salty Surprise heeft een andere twist, te weten passievrucht en er wordt ook geheel in de Gose-stijl zout en koriander aan toegevoegd.

De conclusie: het zuur en zout van de Gose en het zoet van de passievrucht van de Salty Surprise vullen de zoete en zoute smaak van de Speciales Geay oesters perfect aan. Een aanrader.

 

 

Leven in de brouwerij: Mango Gose

Ooit streed Brewdog als craft brewertje tegen The Man (slang voor de overheid en grote bedrijven, en in dit geval de grote machtige brouwerijen). Maar die tijden zijn allang vervlogen. Brewdog is inmiddels zelf The Man geworden en is uitgegroeid tot een groot concern met twee brouwerijen (eentje in Schotland en eentje in de VS) en meer dan 30 cafés (bars zoals ze dat zelf noemen) in Groot-Brittannië en bijna 20 cafés in de rest van de wereld (vooral Europa). Dat aantal groeit nog steeds.

Niet vreemd dat wij de bieren van Brewdog steeds vaker links laten liggen. Het is teveel een brand geworden en te weinig craft. Toch kan Brewdog ons ook nog weleens verrassen. Zo was daar vorig jaar de DYI Dog 2017, een brochure met recepten van alle 262 bieren die Brewdog tot dan toe had gemaakt. Als thuisbrouwer trekt dat natuurlijk wel de aandacht, want dat is ook relatief uniek in de brouwwereld. De meeste professionele brouwers doen nogal geheimzinnig over de receptuur van hun bier.

Follow the Beer pakte de handschoen en waagde zich aan het brouwen van één van deze bieren: de Mango Gose.Deze zullen wij niet inzenden bij de Brand Bierbrouwwedstrijd. Het is puur toeval dat onze Gose en de Brand Bierbrouwwedstrijd samenvallen. Onze Gose was al langer in onze brouwplanning opgenomen. En wij zijn ook niet overtuigd dat onze Gose een echte Gose mag worden genoemd. Niet alleen omdat wij geen melkzuurgisting hebben toegepast, maar ook omdat wij - in navolging van Brewdog - er echte mango's in hebben verwerkt, hetgeen niet is toegestaan in de wedstrijd.

Een Gose kun je niet brouwen zonder dat je weet hoe een echte Gose wordt gemaakt en hoe die smaakt.  En dan doe je het liefst zo dicht mogelijk bij de bron, in Gose-land waar de Gose vandaan komt (te weten Goslar en Leipzig). Want dit is een Gose: een bier van gerste- en tarwemout, dat een melkzuurgisting heeft ondergaan en waaraan zout en koriander is toegevoegd. Door de laatste toevoegingen vormt de Gose een van de weinige toegestane uitzonderingen op de Voorlopige Bierwet (de huidige naam van het oeroude Reinheitsgebot).

Dat Brewdog wel erg losjes met zijn eigen 'Gose' is omgegaan, begint al bij de verhouding gerste- en tarwemout. Wij schrapten de dark crystal en gebruikten iets minder cara crystal daarvoor in de plaats. Tevens pasten wij een verhouding van 75%-25% in gerste- versus tarwemout toe (in de wedstrijd gaat men uit van 40% tarwe). Ook de moutstorting van Brewdog is hoger dan die van hun Duitse broeders, die hun Gose op een enkele uitzondering na, niet boven de 5% alcoholvolume laten komen. Brewdog lapt dit aan zijn laars en mikt op een alcoholvolume van 6,4%. Hier volgden wij Brewdog.

Het werd pas echt gek bij de gebruikte hopsoorten. Brewdog gebruikt zowel Sorachi als Amarillo voor de aroma- als de bitterhop. Wij kozen daarentegen voor edele hopsoorten (Saaz en Brewers Gold) in de hoop daarmee dichter in de buurt van de originele Gose te blijven. En omdat wij geen beschikking hebben over apparatuur om melkzuurgisting (malolactische gisting) tot stand te brengen, moesten wij als thuisbrouwertjes hier een beetje valsspelen en kozen we noodgedwongen om bij de moutstorting - net als bij de wedstrijd - zuurmout te gebruiken, waardoor het maischen veel langer in beslag nam.

Bij de toevoegingen van zout en koriander werd het nog gekker. Nergens in de receptuur van Brewdog wordt vermeld, terwijl dit toch een kenmerkend en onderscheidend is voor deze biersoort. Zonder zout en koriander geen Gose, zou je zeggen. Zou Brewdog echt geen zout en koriander hebben gebruikt? Dat kun je je bijna niet voorstellen. We hebben het niet nagevraagd en er voor gekozen om dit alsnog wel toe te voegen.

Dan de Mango's, weer een moderne twist van Brewdog en natuurlijk onbespreekbaar in een echte Gose in het puriteinse Duitsland. Wij kochten zeven mango's voor 1 euro op de Haagse Markt. Ook hier weer volop keuzes: koude toevoeging, eerst koken, eerst invriezen, stukjes of pureren. Wij kozen voor de koude toevoegingen in stukjes. Het werden slechts 5 mango's, want 2 waren overrijp. Zo gaat als thuisbrouwer: je hebt niet alles in de hand en dat is maar goed ook. De nagisting in de lagertanks kwam snel weer op gang omdat door de suikers van de mango weer extra alcohol en koolzuur wordt gevormd.

Nog een paar weken wachten en dan is het zover: onze Mango Gose zal dan klaar zijn. Is het nog een echte Gose? Waarschijnlijk niet, want het toevoegen van mango's is natuurlijk uit den boze bij onze oosterburen. Wat wel zeker is, is dat onze Gose meer een Gose is dan die van Brewdog. Je kunt je afvragen wat ze bij Brewdog hebben gedacht toen zij hun Gose maakten. Iets van: 'Ach kom, laten we weer eens een bierstijl een twist geven. Wat kan ons het bommen?'

Onze bier top 5 van 2017

Het is weer de tijd van het jaar, de tijd voor onzinnige en nietszeggende lijstjes. Wat is het beste bier? Welke is de beste brouwerij? Welke Nederlandse stad mag zich de bierstad van Nederland noemen? Welk land is het beste bierland? En ga zo maar door. Het is vermakelijk en stupide tegelijk.

Follow the Beer kan natuurlijk niet achterblijven. Hier is onze top 5 van dit jaar: de spots waar we geweest zijn en waar iedere bierliefhebber ook geweest moet zijn, de bieren die ons verrasten of ieder ander bierig hoogtepunt dat wij meemaakten. Doe er mee wat je wilt, of nog beter: doe er niets mee!

1. Zoigl

Op nummer 1 natuurlijk Zoigl, Hier moet iedere bierliefhebber geweest zijn. Maak kennis met de 5 dorpen in de Oberpfalz (Beieren, Duitsland) waar nog het Echter Zoigl wordt gebrouwen. Maak kennis met de Kommunbrauereien waar craft nog echt ambachtelijk betekent. Maak kennis met de Gasthofen waar de Zoigl-ster aan de muur hangt en waar je het Zoigl-bier kunt drinken. Maar vooral, maak kennis met dit stukje Duitse biercultuur. Lees hier meer over het Zoigl-bier.

2. Haagsche Broeder

Op nummer 2 komt ons bezoek aan brouwerij Haagsche Broeder en de Haagsche Broeders van Sint-Jan. Op uitnodiging van het café Huppeldehup, dat zijn 40-jarige jubileum vierde, en daarvoor deze rondleiding had geregeld. Het bier wordt hier echt binnen de muren van het klooster gebrouwen. De broeders worden echt betrokken bij het brouwproces. Klein is hier gewoon echt nano en craft echt handwerk. Verdulleme, je zou hier bijna van je geloof vallen. Lees hier meer over ons bezoek.

3. Alvinne tap takeover bij Kaapse Brouwers

Soms is er een tap takeover waarvan je denkt: kon dit maar voor altijd en eeuwig zo blijven. Zoals de tap takeover van brouwerij Alvinne uit België bij de Kaapse Brouwers uit Rotterdam. Niets te nadele van de Kaapse Brouwers, maar damn, wat zijn die Vlaamse sours en houtgelagerde bieren van Alvinne lekker. Helaas ging ook deze tap takeover weer voorbij. Goed voornemen voor volgend jaar: een bezoek aan Alvinne. Lees hier meer over deze tap takeover.

4. Elesztsö

Élesztsö, dat letterlijk gist betekent in het Hongaars, is zo'n bierspot waar je geweest moet zijn en waar wij dit jaar een paar honderd kilometer voor omreden. Dit is zo'n plek waar alles klopt. Het is gevestigd in een oude glasfabriek in de wijk Ferencvaros (Boedapest) en is, in tegenstelling tot vele andere biercafés, echt post-industrieel. Het doet hier denken aan de ruïnepubs waar Boedapest vroeger om bekend stond, maar dan in een modern jasje. Lees hier meer over Elesztsö.

5. Thera wordt Internationaal Biersommelier

Tot slot, ons eigen hoogtepunt van dit jaar. Thera behaalde dit jaar niet alleen met glans niveau 2 van de StiBON bieropleiding, maar ging in het najaar ook nog eens naar Obertrum in Oostenrijk voor niveau 3. Natuurlijk haalde zij die ook waardoor ze zich nu Internationaal Biersommelier mag noemen. Een prestatie om trots op te zijn. Op onze homepage vind je haar diploma's terug.

Onder de loep: Gose

Een IPA drink je het best zo vers mogelijk in Engeland of de Verenigde Staten. Een rauchbier drink je natuurlijk in Bamberg, een Kölsch in Keulen, een Alt in Düsseldorf en een Kriek Lambiek in Brussel en omgeving. Dat geldt ook het onbekendere Gose bier. Follow the Beer toog naar de bron en bestelde er eentje aan de toog.

Daarvoor togen we helemaal naar Leipzig (Duitsland), een stad in de voormalige DDR en een stad die in de reisboekjes werd aangekondigd als het 'Nieuwe Berlijn'. Die status maakt Leipzig bij lange na niet waar, maar het is er wel goed toeven. En je kunt er natuurlijk een Gose drinken, vers uit de bron. Onze trip bleek vrij snel een historische misser van jewelste te zijn. Voor de bron, daar waar het Gose-bier is geboren, moet je helemaal niet in Leipzig zijn, maar in het 150 kilometer verderop gelegen Goslar. Maar daar namen we pas ter plekke kennis van en dat namen we dus ook maar ter kennisgeving aan.

De geschiedenis van het Gose-bier

Gose is vernoemd naar het riviertje Gose dat door het centrum van Goslar, een stad in het noorden van de Harz in de Duitse deelstaat Nedersaksen. Hier ontstond in de middeleeuwen een bierstijl die we tegenwoordig kennen als Gose. Deze bierstijl was nauw verwand aan de geuzebieren uit Brussel en omgeving omdat het vroeger ook met spontane gisting tot stand kwam. Het resultaat was een betrekkelijk zuur bier dat op smaak werd gebracht met koriander en zout.

De bierstijl sloeg ook over naar Leipzig, 150 kilometer verderop gelegen en verdrong hier in de 18e en 19e eeuw alle andere bierstijlen. Ook in het nabijgelegen Halle sloeg het Gose-bier aan. Iedereen dronk in die tijd het Gose-bier. Dat veranderde in de 20e eeuw. Eén na één verdwenen de Gose-brouwerijen. In de 20e eeuw was de Gose zelfs helemaal verdwenen. De laatste Gose-brouwerij in Döllnitz werd in 1945 door de Russen verwoest. Na de oorlog volgde nog een korte opleving, maar in 1966 verdween de Gose alsnog. Twintig jaar later werd de eerste Gose weer gebrouwen.

Het moderne Gose-bier

Het moderne Gose-bier wordt allang niet meer spontaan vergist. Het wordt gebrouwen met een mengeling van gerste- en tarwemout en de brouwers gebruiken hun eigen gekweekte gist. De zure smaak wordt verkregen door het toepassen van melkzuurgisting, waarna het zure bier vervolgens wordt gezouten en gekruid, vaak met koriander. Met deze toevoegingen zijn de Gose-brouwers feitelijk in overtreding met de Voorlopige Bierwet uit 1993, waarin de restanten van het Duitse Reinheitsgebot zijn opgenomen. Voor de Gose-bieren en andere regionale stijlen is een uitzondering gemaakt in de wetgeving. Zij hoeven de strikte regels van het van origine Beierse Reinheitsgebot (water, graan, hop en gist) niet na te leven.

Er zijn tegenwoordig vier brouwerijen die Gose-bieren brouwen, waarvan twee uit Leipzig en twee uit Goslar. Achtereenvolgens zijn dit: Ritterguts Gose GmbH (een huurbrouwer uit Leipzig die zijn Gose-bieren bij brouwerij Reichenbrand in Chemnitz laat brouwen), de Bayerischer Bahnhof (gevestigd in het oudste kopstation ter wereld), brouwhuis Goslar en brouwerij Junge (beiden uit Goslar).

Gose-bier is ook niet zomaar één specialiteit; het bestaat in verschillende varianten. Zo maakt Ritterguts Gose een Original (4,7%, toevoegingen: keukenzout en koriander), een Bärentöter Sour Gose-Bock (6,6%, extra: sinaasappelschillen en kaneel), een Urgose Märzen en een Alt-Leipziger Gosen-Kümmel (een mix van Gose met Kummellikeur). In de Bayerischer Bahnhof  vind je de Leipziger Gose (4,5%) die in verschillende varianten wordt gemaakt. Goslar brouwt twee varianten, een Helle Gose en een Dunkles Gose (beiden 4,8%). Ook Junge maakt twee verschillende Gose-bieren, eentje voor café Butterhanne en eentje voor restaurant Worthmühle.

Ook de craft beer revolutie kon het Gose-bier niet ongemoeid laten. Na het bitter kwam het zuur en in hun zoektocht naar nieuwe varianten, kwamen de craft brewertjes bij de Gose uit. Zo brouwen nu verschillende Amerikaanse craft brewers nu een Gose-bier. De Gose-bieren die wij in New York leken echter maar bitter weinig op het Gose-bier uit Leipzig. Nog een beetje doorleren, is ons advies. Of misschien eens bij de bron kijken.

Op de foto drinken wij een Original van Ritterguts Gose GmbH, die door de brouwer vol trots wordt aangekondigd als het oudste en beste Gose-bier van de wereld. Gose-bier wordt vanwege het gebruik van tarwemout en koriander weleens vergeleken met het Belgische witbier, maar die vergelijking slaat kant noch wal. Gose-bier lijkt in de verste verte niet op witbier. Het zuur en het zout treden in dit bier op de voorgrond en zijn in balans met het zoet. Een verfrissend bier ook. Zum Wohl. Goseanna!

 

 

 

 

 

 

Onder de loep: Insell-Brauerei, de beste brouwerij

Als je 8 keer goud wint op de World Beer Awards 2016, je groot op je etiket zet dat je de beste Duitse brouwerij bent en je bier ligt ook nog eens in de schappen van de supermarkt, dan trek je direct onze aandacht wel. We trokken onze portemonnee wijd open - want deze biertjes zijn niet bepaald goedkoop - en trokken onze eigen conclusie.

World Beer Awards

De World Beer Awards is een jaarlijkse internationale competitie waarbij prijzen worden gegeven aan de beste bieren. Hierbij wordt gejureerd in categorieën die weer zijn onderverdeeld in stijlen. De jurering vindt plaats in regio's (Azië, Europa en Amerika) waarna een finale plaatsvindt met de beste bieren.

Dat klinkt allemaal heel mooi, maar je moet dit soort wedstrijden wel met een korreltje zout nemen. Zo doen bijvoorbeeld lang niet alle brouwerijen mee. Om deel te nemen moet je je inschrijven en die inschrijving kost geld en bovendien een hoop administratieve rompslomp. Veel brouwerijen haken dus bij voorbaat al af. Denk maar eens aan een WK Voetbal zonder Duitsland en Brazilië. Onvoorstelbaar, maar bij de World Beer Awards kan dat zomaar gebeuren. En dan wordt er ook nog eens gejureerd in 8 categorieën met in totaal meer dan 70 bierstijlen. Het is een waar prijzenfestijn, waarmee het winnen van een Golden Award eigenlijk ook meteen gedevalueerd is.

De Insel-Brauerei deed in 2016 mee en pakte 8 gouden plakken met achtereenvolgens Baltic Ale, Baltic Dubbel. Insel Herb, Insel Kap, Insel Saison, Insel Kreide, Meer Jungfrau en Überseehopfen IPA. Dat is alsof je Eric Heiden weer door de bocht ziet gaan in Lake Placid in 1980, of alsof je Michael Phelps weer in het water ziet plonzen in Peking in 2008.

Insel-Brauerei

De Insel-Brauerei is een relatief jonge brouwerij uit Rügen in het Noord-Oosten van Duitsland. Eigenaar Markus Berberich verwezenlijkte daar zijn drie dromen: een liefdevolle familie, wonen op zijn geliefde eiland en bier brouwen dat hij zelf het liefste zou drinken, hoewel hij zelf nog twijfelt of hij dat laatste al bereikt heeft. Alle bieren worden ongefilterd, met hoge en open gisting en met tenminste twee gistsoorten gebrouwen. Ook wordt speciale aandacht besteed aan de lagering en de rijping van de bieren. 

Hoewel hij niets tegen de Craft Beer beweging heeft, vermijdt Berberich deze term het liefst zoveel mogelijk en trekt hij zijn eigen plan. Zo heeft hij het over Genussbieren en niet over craft beer. Dat valt te prijzen en dat wekt natuurlijk meteen onze sympathie voor deze prijswinnende brouwerij. Craft beer is een Engelse term die ook in Nederland te pas en te onpas wordt gebruikt en waarvan je je zou kunnen afvragen of er geen betere Nederlandse term voor is, maar dat is weer een ander onderwerp. Op naar de prijswinnende bieren!

Übersee Hopfen IPA

De beste IPA van de wereld dus. Veel informatie geeft de brouwer niet, noch op de website, noch op het etiket. Dit is een bier gebrouwen met de Australische Galaxy, die het een citrus- en passievruchtachtige geur en smaak meegeeft. Kruidig, hoppig, droog en bitter zijn ook goede smaakomschrijvingen. Voor een IPA is het met 5,6% wel wat laag aan de alcohol en zou het meer als een APA kunnen worden gekenmerkt. Overigens lijkt niemand het eens te zijn over het alcoholpercentage. Zo vermeldt de MITRA 7,5% en hebben ze het op Ratebeer over 5,5%. Ons oordeel: een goede en lekkere IPA, maar we hebben betere IPA's geproefd. 

Baltic Dubbel

De Baltic Dubbel viel ook in de prijzen bij de World Beer Awards en is dus de beste dubbel van de wereld. De Belgische invloeden zijn niet vreemd als je bedenkt dat de brouwer samenwerkt met de Belgisch-Nederlandse familie De Groen. De Baltic Dubbel is een dubbel van 8,5% gebrouwen met gerst, tarwe en rogge met tonen van noten, rum, pruimen, biscuitjes en chocolade, aldus de brouwer zelf. Wij dronken hem met smaak. Een tweetal opmerkingen: wel wat hoog in de alcohol voor een dubbel, en tja, het is natuurlijk geen Westmalle Dubbel.

Baltic Tripel

De Baltic Tripel viel niet in de prijzen bij de World Beer Awards. Gelukkig maar. Dat valt te prijzen. Dit is een mooie blonde en krachtige tripel van 9,5% met tonen van anijs en koriander. Laten we eens gek doen: de Baltic Tripel is de beste tripel van de wereld. Maar dat is logisch. En bovendien een grapje.

Proeven voor StiBON 2, deel 2

Het proeven voor de StiBON niveau 2 krijgt een vervolg. Dit keer staan de volgende bieren op het programma: Houblon Chouffe, Christoffel W-IPA en Schneider Hopfenweisse. Op het eerste gezicht alle drie blond tot donkerblonde ietwat troebele bieren. Qua geur en smaak zijn de overeenkomsten echter een stuk kleiner!

Houblon Chouffe wordt gebrouwen door Brasserie d'Achouffe in het kleine plaatsje Achouffe in de Belgische Ardennen.De brouwerij is sinds 2006 eigendom van Duvel Moortgat, hetzelfde jaar als waarin de Houblon Chouffe op de markt kwam, eerst en vooral voor de Amerikaanse markt, maar tegenwoordig is ook goed verkrijgbaar in Nederland. De Houblon Chouffe is een blond bier van 9% dat door de brouwer wordt getypeerd als een IPA, maar ook als een tripel. StiBON schaart dit bier onder het type Belgisch IPA. Die verwarring snap je wel als je het bier proeft. De drie hopsoorten zorgen voor een aangenaam aroma en bitterheid, maar als IPA wijkt het wel af van wat je gewend bent van de Amerikaanse en Engelse varianten. En als tripel herken de typische gist die is gebruikt, maar is de hop weer teveel aanwezig.

De Schneider Hopfenweisse komt van Brauerei Schneider die gezeteld is in München (Duitsland), maar waarvan de brouwerij in Kelheim staat. Dit weissenbier van 8,2% wordt gebrouwen met een combinatie van gerst en tarwe en voorzien van een extra Hallentauer hopscheut. De geur van weeïg fruit doet in de verte denken aan een IPA, terwijl het stevige schuim zeker op tarwe duidt. Het bier heeft een zeer zoete smaak die doet denken aan citroen limonade en een plakkerig mondgevoel. Van de op het eerste gezicht aanwezige koolzuur proef je niet veel.

Christoffel W-IPA is een bier van Speciaalbierbrouwerij Sint Christoffel uit Breda. Tot 2013 was Christoffel een heuse brouwerij in het Limburgse Roermond, maar na het faillissement in 2013 en de daaruitvolgende doorstart, is Christoffel tegenwoordig een huurbrouwer die zijn bieren laat maken in de Proefbrouwerij uit Lochristie. De Christoffel W-IPA van 6,5% wordt door de brouwer getypeerd als een Weissen IPA, een mix tussen een Dunkelweissen en een IPA. Tarwe in combinatie met de hopsoorten Mandarina Bavaria, Centennial en Merkur (ook dryphopping). Het meest donkere bier van de drie: een donkere honingkleur. Aan de geur van rijpe mango herken je het hoppige karakter van dit bier, hetgeen terug komt in de afdronk. Ook heeft de W-IPA een stevige 'tarweschuimkraag'.

Follow the trend: doe aan bieryoga

Deze week bracht de Telegraaf het nieuws dat bieryoga de trend van 2017 gaat worden. Deze combinatie van yoga en bier is komen overwaaien uit Duitsland. De dames Jhula en Emily deelden hun passie voor zowel yoga als bier en brachten deze bij elkaar. De gedachte hierachter: het geluk en plezier dat je ervaart van het drinken van bier sluit volgens de beide dames naadloos aan op het mindfullness-aspect van yoga. Dus drink je tijdens hun lesuur ook twee bieren.

Follow the Beer kon natuurlijk niet achterblijven en trok zijn beste yogapakje aan. En dat op zondagochtend om 10 uur. 'Ik ervaar een gevoel van geluk en plezier, zoals ik dat nog nooit heb ervaren', luidde het commentaar na een uur in- en ontspanning. Op de vraag of dat gevoel ook iets bijdroeg aan de mindfullness, bleef het angstaanjagend stil.