Belgisch bier krijgt UNESCO-status

De UNESCO heeft deze week besloten dat de Belgische biercultuur als geheel een plaats krijgt op de zogenoemde Representatieve Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid.  Dat onze zuiderburen daarmee danig in hun nopjes zijn, valt goed te begrijpen. De UNESCO-status is iets om trots op te zijn.

Het is alweer het elfde Belgische item op deze lijst. UNESCO kende onder meer ook al de Garnaalvisserij te paard in Oostduinkerke, het Carnaval van Aalst en de Heilig Bloedprocessie in Brugge deze status toe. En de Belgen zijn ook nog bezig om hun andere nationale lekkernij, de frieten, erkend te krijgen, maar dat is tot op heden nog niet gelukt.

Nederland heeft geen enkel immaterieel erfgoed op de UNESCO-lijst staan. We hebben wel tien culturele en natuurlijke werelderfgoederen, zoals het Waddengebied, Schokland, de Amsterdamse grachtengordel en de Stelling van Amsterdam. Ook de Nieuwe Hollandse Waterlinie staat hiervoor op de nominatie. Daartoe wordt in 2018 een voordracht ingediend.

Wat is dat voor lijst?

De UNESCO is de organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur. Ze werd opgericht in 1945 en zetelt in Parijs. Met de lijst van immaterieel cultureel erfgoed wil UNESCO de diversiviteit van het mondiale cultureel erfgoed bevorderen en het bewustzijn hieromtrent. De lijst is niet zonder plichten. Als een cultureel erfgoed in verval dreigt te raken, dan zullen groepen uit de samenleving, en ook overheidsinstanties, zich moeten inzetten om hun cultureel erfgoed te beschermen. Ook internationale ondersteuning hierbij is een onderdeel hiervan.

Stel je maar eens voor als een groot deel van de Belgen besluit om wijn in plaats van bier te gaan drinken. Dat mogen ze in België vanaf nu niet meer over hun kant laten gaan. Ze zullen alles in het werk moeten stellen om mensen weer aan het nationale bindmiddel - het bier - te krijgen. 

Is het terecht?

UNESCO onderbouwde haar beslissing als volgt. Het brouwen en ook het genieten van bier is onderdeel van het cultureel erfgoed in heel België. Het speelt een rol in het dagelijkse leven, en ook bij vele feestelijke gelegenheden. Bijna 1.500 soorten bier worden geproduceerd met behulp van verschillende gistingsmethoden. Sinds de jaren tachtig is ook het ambachtelijk brouwen van bier populair geworden. Er is een aantal regio's die bekend staan om hun bijzondere variëteiten, terwijl sommige trappistenkloosters de winsten die zij behalen met het brouwen van bier aan goede doelen geven. Daarnaast wordt het bier gebruikt voor in de gastronomische keuken en voor het maken van producten zoals kaas. Tevens kan bier worden gecombineerd met voedsel en aldus smaken aanvullen en versterken. Ook de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de biersector werd meegewogen, zoals het stimuleren van verantwoord alcoholgebruik en het gebruik van milieuvriendelijke verpakkingen.

Heeft UNESCO en de Belgen een punt? Ja, is het antwoord op deze vraag. België is en blijft een uniek bierland dat zijn weerga niet kent. De Belgische biercultuur is zodanig verweven met het dagelijks leven van zowel Vlamingen, Walen als Brusselaars dat het daarmee een land verbindt dat vaak zo verscheurd lijkt. Het Belgische bier, haar brouwerijen en de heersende biercultuur zijn een onlosmakelijk deel van de Belgische identiteit geworden.

Denk maar eens aan de trappisten- en de abdijbieren met hun quadrupels, tripels en dubbels. Of aan de geuzes, krieken, Vlaamse bruinen, Duvels, saisons of witbieren. Of wat te denken van de spontane gisting in de Zennevallei. Of de fascinerende gistculturen. Of het hoge niveau van brouwen. België heeft het allemaal en dat is nog lang niet alles. Je hoeft niet eens de grens over te gaan om dit te zien. Onze café's en supermarkten worden nog immer gedomineerd door het Belgisch bieraanbod. Maar je ziet pas echt als je de grens overgaat en in een willekeurig dorp of stad de Vlaming, Waal of Brusselaar zijn bier ziet drinken. Bier verbroedert, misschien zelfs wel een heel land.

En Nederland dan?

De Nederlandse biercultuur bloeit en groeit als nooit tevoren. Nieuwe brouwerijen schieten al een paar jaar als paddenstoelen uit de grond. De teller staat inmiddels op meer dan vierhonderd (inclusief huurbrouwerijen). Al onze brouwerijen maken ook een keur aan variëteiten van bier. Dat is allemaal goed nieuws en een verademing ten opzichte van de pilswoestijn die Nederland was geworden in de jaren tachtig. Maar we zijn er nog niet, nog lang niet. We hebben nog een lange weg te gaan voordat we op hetzelfde niveau als onze zuiderburen zijn.

De Nederlandse biercultuur is - nog - niet verweven met ons dagelijks leven zoals dat in België wel het geval. We zijn weliswaar een bierland in opkomst, maar het zal nog wel decennia duren voordat we onze zuiderburen hebben ingehaald, als dat we dat al ooit zullen doen. Er is nog veel werk aan de winkel. Er zal nog veel bloed, zweet en tranen moeten vloeien. 

Geplaatst in Uncategorized en getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .