Dolle Bier Mina’s of Mutsenclub?

'Craft beer revolution’ of niet, het is nog steeds matig gesteld met het aandeel vrouwen in de bierwereld. Brouwers? Bijna allemaal mannen. Bierdrinkers? Idem dito. Het merendeel van de mannen drinkt bier, terwijl dat bij de vrouwen slechts een minderheid is.  Datzelfde beeld zie je terug bij de internationaal erkende biersommeliers, iets meer dan 10% is vrouw.

Eigenlijk is dat best vreemd, want bier is bij uitstek een vrouwelijk product. Het brouwen van bier was bijvoorbeeld vroeger vrouwenwerk. En algemeen bekend is dat vrouwen betere (bier)proevers zijn. En er wordt wel beweerd dat de alcohol in ons bier testosteron verlagend werkt, terwijl hop juist oestrogeen verhogend zou zijn. Dat leidt tot allerlei fabels als ‘man boobs’ en erectieproblemen bij mannen en grotere borsten bij vrouwen. Keep on dreaming! Maar bier is wel veel vrouwelijker dan je op het eerste gezicht zou denken. En toch is alles man wat de klok slaat.

Ja, wij vrouwen vormen een minderheid in deze door mannen gedomineerde bierwereld. Dat is helemaal niet erg, het is soms best fijn om tot een minderheid te behoren. En laten we wel zijn, het is meestal ook erg gezellig tussen al die mannen. Maar soms wil je als vrouw ook even onder de vrouwen zijn, even los van het testosteron en even op je oestrogeenwolk zitten.

Daarom de BierBitches. Het is ook niet dat wij als dolle biermina’s demonstratief onze BH’s gaan verbranden, de mannen afzweren en ons zullen terugtrekken in onze eigen mutsenclub. Dat is niet de bedoeling. Verre van dat. Bier drinken doe je nu eenmaal het beste samen. Man en vrouw, oud en jong.

Lees hier de volledige blog van onze biersommelier en bierbitch Thera.

Biersommelier op de radio!

Luister hier terug hoe onze biersommelier Thera commentaar geeft op de stelling dat je bier beter in de ochtend kunt proeven en hoe ze het beter weet dan een smaakprofessor en een hoogleraar sensoriek en eetgedrag. Maar dat is logisch, wat weten die nou helemaal van bier.

Als gediplomeerd biersommelier herkent ze zich in de stelling. Ze geeft voor Follow the Beer regelmatig proeverijen. Die zijn vooral ’s avonds. Toch geeft ze zelf de voorkeur aan proeven in de ochtend: “Als je professioneel proeft voor een juryrapport of een echte keuring dan is tien uur ’s ochtends echt een goed tijdstip om te proeven. Je ontbijt is dan al een tijdje geleden en je bent nog niet aan je lunch toe. Dus je zit op een neutraal punt tussen ontbijt en lunch in, waarin je smaakpapillen het beste op scherp staan.”

De 6e smaak: alcohol

Over de gehele wereld is men het er wel over eens dat onze smaakpapillen 4 basissmaken onderscheiden: zout, zoet, zuur en bitter. Ook over de 5e basissmaak bestaat inmiddels ook wijdverbreide consensus. Die noemen we umami en komt van oorsprong uit Japan, waar het 'heerlijkheid' of 'hartig' betekent. Follow the Beer voegt daar vandaag voor ons geliefde bier een 6e basissmaak aan toe: alcohol, een toevoeging met mogelijk verregaande gevolgen.

Een basissmaak voeg je niet zomaar toe. Een basissmaak moet namelijk aan een aantal eisen voldoen. Zo moet een basissmaak een unieke chemische samenstelling hebben en specifieke sensoren op de smaakpapillen in onze mond beroeren. Tenslotte moeten mensen deze smaak ook echt herkennen. En dat laatste is vaak een lastige. Zout is zout, zoet is zoet, zuur is zuur, bitter is bitter en ook umami weten de meeste mensen tegenwoordig wel te herkennen, maar de zoektocht naar de 6e basissmaak blijft nog volop gaande.

Smaak of basissmaak

Smaak heeft te maken met de totale impressie van een voedingsproduct. Dit vindt niet uitsluitend in de mond plaats, zoals veel mensen denken. Ook de neus speelt hierbij een voorname rol. Proeven is een subtiel samenspel tussen mond en neus. De waarneming die in onze mond plaatsvindt op onze smaakpapillen noemen we de basissmaken, ook wel gustatie genoemd.

De herkenning van smaken met onze neus noemen we daarentegen het aroma. Aroma kun je niet alleen waarnemen met de neus, maar ook door te proeven achter in de keel. Doorslikken dus. Het Engelse woord 'flavour' is de naam voor basissmaak en aroma samen. Soms worden ook nog andere ervaringen toegevoegd, zoals pijn, temperatuur en mondgevoel.

Vet is geen smaak, spicy ook niet

Sommige onderzoekers beweren dat oleogustus, oftewel vet, de 6e smaak zou moeten zijn, terwijl anderen dit juist alleen maar een ietwat plakkerig, weeïg mondgevoel vinden. Het is de discussie tussen wat proef je (vetzuren) en wat ervaar je in je mond, een discussie waar vooralsnog geen einde aan komt. Vet blijft hiermee voor altijd en eeuwig omstreden als 6e basissmaak.

In Vietnam halen daar de schouders bij op. Crazy trangs (=blanken), hoor en zie je ze daar denken als je hun eeuwig lachende gezichten ziet. Voor de Vietnamees is het duidelijk: 'spicy' is de 6e smaak. Dat heet ook wel 'pungent', oftewel heet of scherp. Niet vreemd in een land waar chilipepers en scherpe kruiden en specerijen zo overdadig aanwezig zijn. Overigens nemen ze in Vietnam het Japanse umami ook niet al te serieus als basissmaak. Als nummer 5 nemen ze daar liever 'astringent', dat losjes kan worden vertaald als samentrekkend. Het gaat hierbij om groenten, fruit en kruiden die absorberen en verkoelen.

De Vietnamezen gooien alles op één hoop en maken dus geen verschil tussen 'taste', de smaak die in de mond wordt waargenomen, en 'flavour', de smaak die anders en/of elders wordt waargenomen, zoals geur (aroma), maar ook pijn (chili pepers), temperatuur (mentol) en mondgevoel/textuur (vet). Maar dit verschil is bij een basissmaak juist wel belangrijk, het gaat om de waarneming door onze smaakpapillen in onze mond. Ook spicy valt daarmee af als basissmaak. Sorry, lieve Vietnameze mensen.

Wat is alcohol?

We laten de Vietnamezen voor wat ze zijn en gaan terug naar de alcohol, onze eigen 6e basissmaak. Alcohol, ook wel alkanol en vroeger carbinol genaamd, kennen we vanuit de scheikunde als een organische verbinding van een hydroxylgroep (groep bestaande uit een zuurstof- en een waterstofatoom, oftwel een -OH-groep) met een organische koolstofketen (aaneenschakeling van koolstofatomen, oftwel C). Opmerkelijk genoeg is het woord alcohol afkomstig uit het Arabisch, dat wordt gesproken door een bevolkingsgroep die over het algemeen weinig op heeft met alcohol.

De eenvoudigste alcohol die we kennen is methanol (CH3OH), maar dat is eigenlijk een giftig bijproduct en niet geschikt voor menselijke consumptie. Er zijn nog veel meer alcoholen, zoals propanol, butanol en glycerine. Wij gaan het echter hebben over de bekendste alcohol van allemaal, te weten ethanol (C2H5OH). Dit is de alcohol die in alcoholische dranken zoals bier, wijn en sterke drank zit, dat is de alcohol die geschikt is voor menselijke consumptie, de alcohol die we zo liefhebben en die tegenwoordig zo wordt verfoeid door de Blauwe Knoop.

De smaak van alcohol

Alcohol (lees: ethanol) is weliswaar geur- en reukloos, maar in tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd niet smaakloos. Ethanol heeft wel degelijk een smaak. Deze is echter niet voor iedereen hetzelfde. Door sommigen wordt ethanol als bitter ervaren, door anderen juist weer als licht zoetig. Ook kent iedereen wel het 'branderige' gevoel in de keel (voorbij de mond) dat wordt ervaren bij een hoog alcoholpercentage.

Dat alcohol een smaak heeft, komen we ook tegen bij alcoholvrije en alcoholloze bieren die tegenwoordig een trend zijn. Deze zijn weliswaar de afgelopen jaren (sterk) verbeterd, maar missen iets wat alcoholhoudende bieren wel hebben: body. Een Heineken 0.0% is een prima alcoholvrij bier, maar het lijkt qua smaak in niets op de 'gewone' Heineken met 5,0% alcoholvolume. En dat geldt voor alle alcoholvrije bieren: prima drankjes, maar ze missen de smaak van alcohol.

Alcohol als basissmaak van bier

Alcohol voldoet aan de drie eisen die worden gesteld aan een basissmaak. Het heeft een unieke chemische samenstelling, in casu C2H5OH voor ethanol. Het wordt ook waargenomen op de smaakpapillen in onze mond, soms als een andere basissmaak (zoet, bitter), maar de smaak van alcohol kan het beste worden omschreven als alcohol. Mensen herkennen ook echt of een bier wel of geen alcohol bevat. Daar hoef je getrainde proever voor te zijn.

Je kunt wel in verwarring raken doordat alcohol ook andere effecten heeft: branderig gevoel in de keel (voorbij de smaakpapillen) en een effect in de hersenen. Wij stellen echter dat alcohol wel degelijk wordt waargenomen door onze smaakpapillen en daarmee kwalificeert als basissmaak.

 

Delfts Brouwhuis in wording

Op het Heilige Geestkerkhof vlak naast café De Oude Jan en restaurant Le Vieux Jean wordt momenteel druk gewerkt aan een nieuwe Delftse brouwerij, het Delfts Brouwhuis. Het pand waar de brouwerij zich zal gaan vestigen en waar jarenlang een Grieks restaurant was gevestigd, is niet toevallig. De Oude Jan, Le Vieux Jean en het nieuwe Brouwhuis behoren namelijk tot dezelfde groep en hebben dezelfde eigenaar.

Er is nog meer niet toevallig, of eigenlijk is dat juist wel toevallig. Bij archeologische opgravingen op het plein in 1983 werden resten gevonden van een brouwerij die omstreeks 1210 na Christus werd gedateerd en daarmee de oudste bekende brouwerij van Nederland zou zijn. We hebben dit niet gecheckt, dus we nemen deze mededeling maar voor kennisgeving aan. Delft heeft een rijke biergeschiedenis, lees hier meer daarover.

Het Delfts Brouwhuis opent naar verwachting haar deuren al in oktober haar deuren. Daartoe is nog een hoop werk te verrichten, zoals te zien is op de foto's. Het wordt de brouwerij van de stad, naast De Koperen Kat en de tweede vestiging van de Amsterdamse Bierfabriek in Delft. Naast het bier kun je er ook terecht voor een lunch en diner. Het wordt een plek voor iedereen, van student tot vader en zoon (en moeder en dochter niet te vergeten, beste mensen) en expat. Uiteraard zullen we na de opening zo snel mogelijk een kijkje gaan nemen.

20 jaar oude La Trappe Dubbel

Maderisatie van 20 jaar

Heel af en toe in het leven stuit je op iets onvoorstelbaar moois, bijna te mooi om waar te zijn, een pareltje voor de tong en een bierschat van onschatbare waarde. Het betrof hier een kruik La Trappe Dubbel uit februari 1998 die door familie werd gevonden op een rommelmarkt en slechts € 2,00 kostte. Nog langer bewaren zou zonde zijn geweest. Of misschien juist wel niet. In ieder geval werd de fles geopend op vrijdag 5 oktober jongstleden.

We vergezelden de oude La Trappe Dubbel niet alleen van een kaasplankje, maar ook van een jonge La Trappe Dubbel (2018). Dit om de smaakverschillen en smaakontwikkelingen goed te kunnen volgen. De conclusies: La Trappe Dubbel is na 20 jaar nog steeds te drinken. Weliswaar is de koolzuur bijna geheel verdwenen, ontbreekt de schuimkraag, maar het bier was prachtig gemaderiseerd, wat een zoete, bijna portachtige smaak oplevert.

Maderiseren verwijst naar de lange bewaring in een oxidatief milieu van Madeira wijnen. Soms verloopt dit proces goed en ontstaat er moois, maar soms ook niet en blijft er een verlepte geur en een futloze smaak over. Zo niet bij deze La Trappe Dubbel, die ondanks zijn wat lage alcoholvolume (6,5% voor de oude en 7,0% voor de nieuwe) toch een mooie ontwikkeling heeft doorgemaakt.

Ebontree maakt het Beste Bier van Zuid-Holland

Ebon 3C IPA is niet te drinken

Daar waar Nederland vorige week de ene na de andere prijs in de wacht sleepte bij de World Beer Awards, werd zondag 26 augustus het Beste Bier van Zuid-Holland bekend gemaakt tijdens het 11e Delftse Bierfestival. Tot winnaar werd uitgeroepen de Ebon 3C IPA van brouwerijhuurder Ebontree uit Dordrecht.

Die prijzenregen bij de World Beer Awards moet je overigens wel met een flinke korrel zout nemen. Er wordt gekeurd in een ontelbaar aantal bierstijlen waarbij voor iedere bierstijl een golden, silver en bronze award klaar ligt voor de nummers één, twee en drie. En als je dan nog steeds buiten de pot hebt gepiest, maak je ook nog kans op een Country Award binnen die bierstijl. Kortom, als je een paar bieren instuurt, win je altijd wel een prijsje. Een soort kermisattracties waarbij kinderen altijd prijs hebben. Of Tonny Eijk die vroeger bij Klassewerk ieder kind minimaal een 7 gaf, ook al had het jongetje of meisje in kwestie even daarvoor zijn of haar viool verwoed verkracht.

Zo niet bij de verkiezing van het Beste Bier van Zuid-Holland: alleen brouwers uit Zuid-Holland, alle bierstijlen op één hoop en maar één winnaar. Lekker makkelijk, lekker duidelijk, zo hoort het. Het beste bier van Zuid-Holland werd dus de Ebon 3C IPA van Ebontree. Alleen jammer dat het bier niet te drinken was; het was namelijk helemaal niet verkrijgbaar tijdens het festival. De brouwer had verplichtingen op een ander bierfestival. Zo is dat nu eenmaal tegenwoordig, er zijn meer brouwerijen en meer bierfestivals dan ooit tevoren.

Over de brouwerij kunnen we kort zijn. Ebontree werd opgericht in 2017 en is dus een relatieve starter in de bierwereld. De website van Ebontree maakt er geen melding van , maar volgens Nederlandse Biercultuur.nl is Ebontree een brouwerijhuurder. Wij baseren ons maar op deze bron. Waar ze hun bieren laten brouwen is onbekend. De Ebon 3C IPA wordt gepresenteerd als een dieprode moutige Red IPA van 7,2% alcoholvolume, 25 EBC (kleur) en 50 IBU (bitterheid). Het wordt gebrouwen met drie hopsoorten, te weten Cascade, Centennial en Chinook. Dat klinkt goed. Helaas was het bier dus alleen niet te drinken.

Impressie van het 11e Delftse Bierfestival

Leven in de brouwerij: Ristretto Brown IPA

Met trots presenteert Follow the Beer zijn nieuwste telg aan de stam, de Ristretto Brown IPA (6,5%). Een bijzonder bier, want dit keer zijn we - in de traditie van de craft beer revolutie - eens flink uit onze kanarie gegaan. Het basisbier was een IPA met pilsmout, caramout (Cristal, Munich en Amber), Munichmout en Amarillo hop (aroma- en bitterhop, maar ook een flinke zak dryphopping).

Dit basisbier hebben we donker gemaakt door het toevoegen van chocolademout (700-1000 EBC) om zo te komen tot een Black IPA. Dat is niet helemaal gelukt, want hij werd meer bruin dan zwart. Dat kwam achteraf ook wel goed uit, want we hebben ook nog koffie toegevoegd bij het kookproces. Ristretto welteverstaan en geen koffie of espresso. Hoe we dat deden, blijft geheim. Het geheim van de brouwer. Waarom mensen hun koffie trouwens zwart drinken, is een raadsel. Het goedje is toch echt meer bruin dan zwart. Maar dat is weer een zijweggetje die we niet verder in zullen slaan.

Tot slot nog even wat achtergrond bij de bierstijl IPA, oftewel India Pale Ale. Daarvoor moeten we naar het Verenigd Koninkrijk en Ierland waar de bierstijl 'ale' vandaan komt. De gewone ale is gewoonlijk een amber- of koperkleurig en bovengistend bier, maar er bestaan allerlei varianten hierop, zoals ook de pale ale, een ale met een blonde of bleke kleur.

Van die pale ale werd ook een extra hoppige, bittere variant met meer alcohol gemaakt, de India Pale Ale. Hiervan wordt wel beweerd dat dit bier werd gemaakt voor de export naar India, toentertijd een Britse kolonie en onderdeel van Britse Indië, waarvan ook Sri Lanka, Pakistan, Bangladesh en delen van Myanmar uitmaakten. Door de hogere hopdosering en de hogere alcohol werd de houdbaarheid van het bier langer waardoor de lange bootreis van 5 maanden naar India mogelijk werd. Een mooi verhaal, waarvoor echter geen historisch bewijs is teruggevonden.

Een ander verhaal is dat de India Pale Ale voor het eerst werd gebrouwen door een kleine Engelse brouwerij, de Bow Brewery. Dit bier werd vooral gedronken door officieren van de schepen van de Britse Oost-Indische Company, maar toen de brouwerij plannen kreeg om dit bier ook naar India te gaan exporteren, stak de Britse Oost-Indische Company daar een stokje voor en richtte Bow Brewery zich vervolgens op de lokale markt, voornamelijk die van Londen. En zo werd de IPA geboren. Ook een mooi verhaal (bron: wikipedia).

Deze IPA is echter ook niet de IPA die wij tegenwoordig drinken en die nu ook volop door grote brouwerijen wordt gekopieerd. De IPA die we nu drinken is met name de Amerikaanse IPA en veel minder de Engelse IPA. De Amerikaanse IPA is een product van de craft beer revolutie. De craft brewers pakten de bierstijl IPA op en voegden hier Amerikaanse hopsoorten als Amarillo en Cascade aan toe. Tevens verhoogden ze het alcoholvolume naar ongeveer 6,5%. De nieuwe IPA werd het visitekaartje van de craft beer revolutie die ook naar Europa over waaide. Ook kwamen er varianten op de markt, zoals Double IPA (meer alcohol) en Triple IPA (nog meer alcohol) en dus ook de Black IPA die wij nu hebben proberen na te maken, maar die gelukkig een Brown IPA werd.

Biersommelier wordt bierbitch

Onze vrouwelijke wederhelft van Follow the Beer heeft de afgelopen jaren een ware bierreis gemaakt: van bierdrinkster naar brouwknecht en van brouwknecht naar biersommelier. En nu is ze ook nog eens een echte bierbitch geworden. Samen met 6 andere vrouwen vormen ze sinds kort de BierBitches. En samen willen ze meer vrouwen aan en in het bier krijgen.

Bierbitch, dat is natuurlijk een term waar veel mannen meteen van in de war raken. Dus waarom willen die BB's dat? Omdat ze vrouwen (lees: bierbitches) zijn. Omdat het nog te raar is als vrouwen bier drinken, zeker als ze er ook nog een mening over hebben. Omdat bier lekker is. Omdat er voor iedere vrouw een bier van haar smaak is. Omdat bier een interessant product is. Omdat ze niet uitgepraat raken over bier. Omdat het gezellig is om samen bier te drinken en er samen over te praten. Niet alleen met mannen, maar juist ook met vrouwen, meer vrouwen.

Lees hier de portfolio van Thera.

Proeverij: voetbal en bier bij Gamebasics

Werken bij Gamebasics in Zoetermeer is de ultieme jongensdroom. Of meisjesdroom natuurlijk, want ook meisjes voetballen tegenwoordig en vaak beter dan de jongens. Voor jongens én meisjes brengt Gamebasics gaming en voetbal in één spel bij elkaar: OMS, oftewel Online Management Soccer. Dit is een online voetbalmanagementspel waarin je de kans krijgt om je favoriete voetbalclub te managen. Koop en verkoop spelers, stel je team samen, maak je opstelling, bepaal je tactiek, versla je tegenstander en nog veel en veel meer.

Breng voetbal en bier samen, dat was de uitdaging die het team van Gamebasics bij ons neerlegde. Maar vooral: breng ons plezier. Dit was een uitdaging die Follow the Beer met beide handen aangreep. Want voetbal en bier zijn met elkaar verbonden, of je nu wilt of niet. En of je nu op een voetbalveld staat te blauwbekken en verlangend naar de kantine kijkt voor de derde helft, of dat je in een stadion zit en je je kapot ergert aan het slechte spel van je cluppie of dat je thuis onderuit op de bank hangt en naar een doodsaaie Champion's League wedstrijd kijkt, altijd is er bier in de buurt. Waar voetbal is, is nu eenmaal bier. En andersom.

De voorbereiding

Met een internationaal erkend biersommelier in het team is het niet moeilijk om uitleg over bier te geven. Met veel passie en geestdrift geeft Thera als een echte voetbalcoach uitleg over wat bier is, welke grondstoffen bij het brouwproces worden gebruikt, wat de trends zijn op biergebied, welke smaken je kunt tegenkomen in bier, hoe je bier moet proeven en hoe en vooral waarom bier zo goed samengaat met eten.

De proeverij

Een bierproeverij zonder bier is natuurlijk niets. Het team van Gamebasics kreeg 6 bieren voorgeschoteld met als thema Eredivisieclubs met een bier uit die stad. Dit was de opstelling:

  1. Amsterdam (Ajax) - Zij Gelooft In Mijbok (meibok, brouwerij De Prael)
  2. Utrecht (FC Utrecht) - Saison 5 (saison, brouwerij Maximus)
  3. Rotterdam (Feyenoord of Excelsior, helaas geen Sparta meer) - Neipa (New England IPA, brouwerij Noordt)
  4. Eindhoven (PSV) - Langharig Tuig (hoppy weizen, brouwerij Van Moll)
  5. Groningen (FC Groningen) - Koud Vuur (rook porter, BAX bier)
  6. Den Haag (ADO Den Haag) - Bloedbroeder (imperial stout, brouwerij Kompaan)

Zoals bij een echte voetbalwedstrijd moest er ook hier een winnaar komen. De Bloedbroeder van Kompaan werd na ingrijpen van de VAR uitgeroepen tot winnaar van de avond met als goede tweede en derde respectievelijk Langharig Tuig van Van Moll en Koud Vuur van BAX.

De quiz

Natuurlijk deden we ook dit keer weer een quiz, dit keer met alleen vragen over voetbal en bier. Welke supporters drinken het meeste bier in het eigen stadion? Wel biermerk is sponsor van de FIFA tijdens het WK 2022 in Qatar? Welk bier drinken de voetballers van Bayern München min of meer verplicht tijdens de Oktoberfesten? Welke voetballer schoot in de jaren negentig een dopje van een flesje Bavaria Malt? Voor welk Nederlands biermerk maakte Diego Armando Maradona reclame? Is bier goed voor de zaadproductie volgens het programma Voetbal Inside? Drinkt onze eigen Lieke Martens eigenlijk wel bier? Wat moet je doen met Shampoo Beer?

Orval Proeverij Den Haag

Soms is het interessant en bovenal plezierig om eens een keer de andere kant van een proeverij bij te wonen. Je vaktechniek bijhouden, zo noemen ze dat ook wel. Dit keer een Orval proeverij waarbij de ontwikkeling van het bier centraal stond. Door het gebruik van brettanomyces gist en dry hopping maakt dit trappistenbier een smaakontwikkeling door. Van frisfruitig naar droog en zuur.

Tijdens de proeverij kwamen achtereenvolgens basis-Orval en jonge en oude Orval aan bod. Deze werden 'gepaird' met andere bieren (IPA, oude geuze) en een single malt whisky uit de Speyside. De winnaar? Orval natuurlijk!