Biersommelier op de radio!

Luister hier terug hoe onze biersommelier Thera commentaar geeft op de stelling dat je bier beter in de ochtend kunt proeven en hoe ze het beter weet dan een smaakprofessor en een hoogleraar sensoriek en eetgedrag. Maar dat is logisch, wat weten die nou helemaal van bier.

Als gediplomeerd biersommelier herkent ze zich in de stelling. Ze geeft voor Follow the Beer regelmatig proeverijen. Die zijn vooral ’s avonds. Toch geeft ze zelf de voorkeur aan proeven in de ochtend: “Als je professioneel proeft voor een juryrapport of een echte keuring dan is tien uur ’s ochtends echt een goed tijdstip om te proeven. Je ontbijt is dan al een tijdje geleden en je bent nog niet aan je lunch toe. Dus je zit op een neutraal punt tussen ontbijt en lunch in, waarin je smaakpapillen het beste op scherp staan.”

Lancering StiBON Reporter

Zondag 19 maart was het zover: de lancering van de StiBON RePorter gebrouwen bij brouwerij Klein Duimpje in Hillegom, een bier gebrouwen in het kader van de StiBON bieropleiding niveau 2 voor en door de studenten.

Een onderdeel van de StiBON bieropleiding niveau 2 is het brouwen van een eigen bier. De groep cursisten stelt een eigen recept samen en komt bij elkaar om dit te brouwen in een professionele brouwerij (lees: Klein Duimpje). Deze jaargang kozen de studenten voor het type 'porter', een donker type bier dat afkomstig is uit Londen en gemaakt wordt sinds de achttiende eeuw. Het wordt porter genoemd omdat dit bier erg populair was bij straat- en rivierdragers (de 'porters').

De Re-Porter is gebrouwen met water, pale mout, brown mout en amber- en roastmout, en voor de hop werden Challenger en East Kent Goldings gekozen. Dit heeft geleid tot een porter van 5,6% met een EBU van 34 (bitterheid) en een EBC van 90 (kleur). Met andere woorden, lichtbitter en donker. Ja, die studenten nemen hun taak wel serieus. Mocht je het idee hebben dat je een stout zit te drinken. Dan kan dat ook kloppen, volgens de studenten. Stout en porter zijn namelijk met elkaar vervlochten, weten ze te vertellen op hun etiket. 

Van de Re-Porter is slechts één brouwsel gemaakt en het zal slechts zeer beperkt verkrijgbaar zijn. Als je het niet kunt vinden en het toch wilt drinken, moet je gewoon even goede vrienden met ons worden. Wij hebben nog wel even een voorraadje staan. Zoals altijd geldt: zolang de voorraad strekt. 

Proeven voor StiBON 2, deel 6

Het proeven gaat door, zeker nu de longlist bekend is gemaakt. Vandaag staan de 4 tarwebieren op het programma. Het gaat om de volgende bieren: Aventinus van Schneider Weisse, IJwit van brouwerij 't IJ, Hopfenweisse  van - wederom - Schneider Weisse en Hefeweissbier Dunkel van Weihenstephaner.

We beginnen met de Aventinus, voluit Tap 6 Mein Aventinus, van brouwerij Schneider Weisse dat zijn zetel heeft München (Duitsland), maar dat gebrouwen wordt in het nabijgelegen Kelheim. Dit is een bier van 8,2% dat wordt gemaakt van gerste- en tarwemout en - zoals in de beste Duitse traditie - zonder toevoegingen. Als hop worden de Hallentauer en Herkules gebruikt. Het wordt door de brouwer zelf getypeerd als een Doppelbock, maar door StiBON ingedeeld als een weizenbock. Het is een troebel bier, amberkleurig met d onmiskenbare 'tarwe schuimkraag'. De geur is zurig van lichte karamel verraadt een bokbier, de smaak is licht zoet, niet zo bitter (EBU 16).

Het tweede bier, IJwit (6,5%) komt van brouwerij 't IJ uit Amsterdam, of eigenlijk België. Vanwege het succes van de brouwerij wordt dit bier momenteel - tijdelijk - niet meer in Amsterdam, maar in België gebrouwen. En dat is te merken. Het IJwit lijkt de zo kenmerkende handtekening van de brouwer te missen en heeft nu veel weg van een regulier Belgisch witbier. IJwit wordt nu gebrouwen met tarwemout, koriander en een vleugje citroen (!!!!).  Het is troebel met veel koolzuur en de geur geeft het direct aan: citrus!! In de smaak komt het koolzuur minder terug, het citroenachtige van witbier des te meer. Laten we hopen dat het bier snel weer in Amsterdam wordt gebrouwen en weer 7% zal bevatten en dat het citroen achterwege zal worden gelaten. Dat is toch wel een doodzonde.

De Hopfenweisse van Schneider Weisse is het derde bier op het programma. Dit bier van 8,2% wordt gebrouwen met gerste- en tarwemout en krijgt een extra hoptoevoeging (ook dryphopping). Hiervoor worden twee typen Hallentauer gebruikt, de traditionele Hallentauer en de Hallentauer Saphyr. Het bier heeft een fruitig, bloemig aroma en zoet en bitter (EBU 40) wisselen elkaar af. Maar ook de zurige tarwesmaak is overduidelijke aanwezig.

Het laatste bier is het Hefeweissbier Dunkel (5,3%) van Weihenstephaner uit Freiling (Beieren, Duitsland). Dit is een donker weizenbier dat wordt verkregen door het gebruik van donkere moutsoorten (gerst en tarwe).  Dit lijkt nog een lastig bier te worden in combinatie met de weizenbock. De geur is echter weeïger; zoet, rijpe banaan. Ook dit bier smaakt weinig bitter (EBU 14) en heeft meer zoet in de smaak dan de weizenbock. Flink oefenen dus!!!!

StiBON long list bekend

De long list van de StiBON bieropleiding niveau 2 is bekend gemaakt. Dit betreft een selectie van 19 bieren uit alle bieren die zijn geproefd tijdens de lessen. Van de 19 bieren zullen er tijdens het examen 6 bieren moeten worden geproefd en 'herkend' op biertype. 

Het gaat om de volgende bieren (op alfabetische volgorde):

Bier Brouwerij Alc.% Type (StiBON)
5am Saint    Brewdog 5,0% Red Ale
Chouffe Houblon Brasserie d'Achouffe 8,0% Belgisch IPA
Doggy Style Pale Ale Flying Dog 5,5% Pale Ale USA
Gordon Finest Scotch John Martin 8,0% Scotch ale
Gulpener Dort Gulpener 7,0% Dortmunder (NL)
Hefeweisse Dunkel Weihenstephaner 5,5% Dunkelweizen
IJsbok SNAB 9,0% IJsbok
IJwit 't IJ 6,5% Dubbelwit
Jacobus RPA Jopen 5,5% Rye pale ale
Liefmans Goudenband Liefmans 8,0% Sterk Vlaams Bruin
Newcastle Brown Ale John Smith's Heineken 4,7% Brown ale
Meantime IPA Meantime 7,4% IPA GB
Meantime Chocolate Porter Meantime 6,5% Chocolate Porter
Murphy's Irish Red Heineken Ireland 5,0% Irish Red
Rodenbach Vintage oak ale Rodenbach 7,0% Houtrijping
St. Georgen Märzen St. Georgen 5,0% Märzen, oktoberfest
Tap 5 Hopfenweisse Schneider Weisse 8,2% Hopfenweisse
Tap 6 Mein Aventinus Schneider Weisse 8,2% Weizenbock
Zundert  Zundert 8,0% Tripel/kruiden

Proeven voor StiBON 2, deel 5

Dit keer staat er een serieuze opgave op het program: een proeverij van 6 amberkleurige bieren. Het betreft de volgende bieren (van links naar rechts): Brewdog 5am Saint, Gulpener Dort, Newcastle Brown Ale, Murphy's Irish Red, het trappistenbier van Zundert en de Gold Märzen van St. Georgen Bräu uit Duitsland. Dit lijkt op het eerste oog een makkelijk rijtje, maar vergis je niet. Er zitten verraderlijke bieren bij. Vergeet ook niet: alle bieren worden 'blind' geproefd.

De eerste die op tafel komt, is de Zundert van trappistenbrouwerij De Kievit uit - hoe kan het ook anders - Zundert (Noord-Brabant). Het is een amberkleurig bier van 8% dat nauwelijks te typeren valt en eigenlijk op zichzelf staat. In de geur en smaak valt meteen iets op dat dit bier onderscheid van de anderen: alcohol!! Tevens ruiken we de typische Belgische gist, vermengd met de geur van sinaasappel/mandarijnen. Deze komen ook terug in de smaak.

Het tweede bier is de Gold Märzen van St. Georgen Bräu uit Buttenheim, Duitsland. Märzen is een Duitse amberkleurige biersoort van lage gisting met een alcoholpercentage tussen 4,8 en 5,6% en met iets meer hop (om de houdbaarheid te verlengen). Het bier werd oorspronkelijk op het einde van de winter in maart gebrouwen werd en gedronken tijdens de Oktoberfesten. Allereerst valt op dat de kleur meer blond dan amber lijkt, een donkerdere variant van pils en kraakhelder. De geur is 'pilsachtig' en moutig. De smaak is redelijk vlak, fris en droog met behoorlijk wat koolzuur.

Het derde bier op tafel komt van Brewdog uit Fraserburgh, Aberdeenshire in het Verenigd Koninkrijk, ooit een kleine craft brewer die tegen 'The Man' vocht, maar nu een echt groot bedrijf. Het is de 5am Saint, een American Red Ale van 5% die vooral opvalt door het gebruik van Amerikaanse hoppen (5 soorten nog wel). Het is een bier dat we eerder in de eerste sessie dronken en ook direct en onmiskenbaar herkennen. De kleur is echt rood, een beetje mistig. Enorm veel tropisch fruit in de geur. In de smaak komt lychee naar boven, fruitig met een droge nasmaak. Zeer smakelijk bier! Maar we houden dan ook van hoppig! 

Bij het vierde bier begint de verwarring pas echt. Het is de Newcastle Brown Ale die oorspronkelijk echt uit Newcastle Upon Tyne kwam, maar nu door Heineken wordt gemaakt bij de John Smith's Brewery in Tadcaster, North Yorkshire. Dit donkere bier van 4,7% was oorspronkelijk bedoeld voor de arbeiders, maar wordt nu in exportlanden gedronken door een jong en trnedy publiek. Zo kan het verkeren als de marketingmachine van Heineken zijn werk doet.  De kleur is amberachtig, bijna bruin, ook hier is de eerste geur associatie die van pils, net als bij de Märzen. De smaak is redelijk vlak te noemen, met zoetige tonen.

Het vijfde bier op tafel is de Gulpener Dort van de Gulpener Bierbrouwerij uit het Limburgse heuvellandschap. Zij presenteren de Dort als het eerste Nederlandse speciaalbier; immers het bier kwam op de markt in 1953 ver voordat dat andere Nederlandse speciaalbier (bokbier) een doorstart maakte in de jaren tachtig. Jammer dat alleen Gulpener dit biertype maakt. De Nederlandse Dort is geënd op het Duitse Dortmunder: 7% van alcohol, amberkleurig, volmoutig, maar ook zoete smaak. Dit bier valt echt op tussen de anderen, qua smaak. De Dort heeft meer body dan de Märzen en de moutige smaak is goed te proeven.  Een hernieuwde kennismaking met een favoriet van vroeger!

Het laatste bier is de Murphy's Irish Red, een bier van de Murphy's Brewery uit Ierland en eigendom van Heineken. Heineken veranderde de naam in 1983 al in Murphy's, maar heeft volgens onze informatie recentelijk Murphy's vervangen door Heineken. De buitenwereld merkt hier niets van. Op de website blijkt uit niets dat Heineken hier de lakens uitdeelt. Dus drinken we nog steeds een Irish Red Ale zoals de Ieren dat ook doen. Het is een amberkleurig bier van 5%. In vergelijking met de American Red Ale is dit bier minder roodachtig, eerder amber van kleur. Het bier is helder met zichtbaar veel koolzuur. De smaak is zoeter dan pils, met een vleugje koper. Onze conclusie: slappe 'bierlimonade'...

Proeven voor StiBON 2, deel 4

We proeven door, want we zijn nog lang niet klaar. Dit keer staan de volgende bieren op het programma: Chouffe Houblon van brasserie d'Achouffe uit België, Emelisse Blond van brouwerij Emelisse uit Kamperland en de Jopen Jacobus RPA van Jopen uit Haarlem. Een Belgische IPA, die ook een Tripel wordt genoemd, versus een IPA van een brouwerij die eigenlijk niet meer bestaat en een American pale ale gebrouwen met rogge.

De Chouffe Houblon zat al eens eerder in de proeverijen (zie deel 2). In die proeverij werd hij tegenover een weizen-IPA en een hopfenweizen gezet. Dit keer dus tegenover een IPA en een American Pale Ale. De kruidige tripel-achtige geur blijft kenmerkend, met een vleugje citrus. De alcohol is goed te proeven. Het bier heeft weinig body maar veel koolzuur. Het blijft een Chouffe, naar onze mening heeft dit weinig met een IPA van doen. Maar dat is een kwestie van smaak en referentiekader!

Emelisse Blond komt inmiddels niet meer van brouwerij Emelisse in Kamperland, maar werd in oktober 2016 overgenomen door Slot Oostende in Goes (Zeeland). Daar brouwen ze zowel bieren onder de naam Slot Oostende en onder de naam Emelisse. Die laatste zijn de vertrouwde Emelisse-bieren, maar ook nieuwe Emelisse-bieren staan op de rol. De Emelisse Blond IPA wordt door de brouwer omschreven als een bitter blond bier met fruitige tonen uit Amerikaanse hopsoorten. Een zoete geur komt ons tegemoet: honing, overrijpe sinaasappels... Deze laatste geur komt ook in de smaak terug, met een iets wrange en bittere nasmaak. Dit bier smaakt nu veel zoeter dan in onze herinnering, dit kan natuurlijk te maken hebben met het vergroten van onze 'smaakbibliotheek'!

De Jopen Jacobus RPA is een rogge pale ale van brouwerij Jopen uit Haarlem. Het bier is vernoemd naar de voormalige Jacobuskerk waar brouwerij Jopen zijn zetel heeft ingenomen. Het bier wordt door de brouwer beschreven als een rogge pale ale: amberkleurig en fruitig bitter door het gebruik van Amerikaanse hopsoorten. Rogge is een graansoort, met een vezelige wortel en langgerekte korrel, die niet vaak voor de bierproductie wordt gebruikt. Het geeft een bier een wat 'vollere' smaak. In de eerste instantie ruikt komt de geur wat muf over, maar dan neemt de hop de overhand: bloemig, lychee-achtig! De smaak heeft is fris, beetje citrus, zurig (deze smaak komt van het gebruikte Roggemout) en zeer hoppig. erg lekker bier vonden wij!

StiBON brouwt een bier

Een onderdeel van de StiBON bieropleiding niveau 2 is het brouwen van een eigen bier. De groep cursisten stelt een eigen recept samen en komt bij elkaar om dit te brouwen bij een professionele brouwerij. Op maandag 30 januari 2017 was het zover. De plaats van handeling was brouwerij Klein Duimpje in Hillegom. Welk bier het is geworden, is nog geheim. En je moet er ook nog even op wachten want het StiBON-bier moet eerst nog gisten, lageren en tenslotte afgevuld worden.

Hieronder een fotoverslag.

Proeven voor StiBON 2, deel 3

Het proeven gaat door. Dit keer een proeverij van (zeer) donkere, bijna pikzwarte bieren: de Milkstout van De Prael uit Amsterdam, de Hellegijt van De Natte Gijt uit Weert en het Schwarzbier van Köstritzer uit Oostenrijk.

De Prael kennen we allemaal. Ze werken met mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt. En daarin waren ze de trendsetter: brouwerij en sociale firma. Na de beginjaren op de Helicopterstraat onder de rook van het Olympisch Stadion zitten ze nu alweer jaren op de Wallen met hun brouwerij, proeflokaal en winkel. De laatste berichten zijn dat in de zomer van 2017 een tweede lokatie met brouwinstallatie en proeflokaal zal worden geopend in de Houthaven van Amsterdam. De Milkstout van brouwerij De Prael is een bier van 4,9% waaraan onvergistbare melksuiker (lactose) is toegevoegd om een bepaalde zoetheid te krijgen. Deze bierstijl komt van oorsprong uit Engeland en was bedoeld om de stout wat toegankelijker te maken. De kleur van het bier doet enigszins denken aan troebele cola met snel inzakkend schuim. De geur is zoetig en er valt weinig alcohol te bespeuren, net als in de smaak. In de smaak komt, naast het ondefinieerbare ‘zoetige’ ook een beetje koffie terug. Een bier dat zeker nogmaals op de proeflijst terug komt om deze beter in het smaakgeheugen op te slaan!

De Natte Gijt is zo'n kleine brouwerij die graag klein wil blijven. Twee broers brouwen op kleine schaal in hun schuur en laten het elders - als huurbrouwers - op grotere schaal brouwen. De naam van de brouwerij is ontleend aan het noord-limburgse dialect voor een 'dellerig meisje'. De Hellegijt van brouwerij De Natte Gijt is een Russian Imperial Stout van maar liefst 12% die is gerijpt op whiskyvaten. Er zijn drie varianten: Maccallan, Glentauchers en Bunnahabhain. Wij trokken voor deze proeverij een flesje van de variant Glentauchers open. En na het opentrekken volgt onmiddellijk een geurexplosie (mits niet te koud geserveerd): jodium, metaal, alcohol, krenten en rozijnen! Alcohol komt ook zeer duidelijk in de smaak terug (niet zo gek met die 12%). Met name de krenten en rozijnen voeren de boventoon qua smaak, de nasmaak blijft lang hangen. Een heftig, duidelijk herkenbaar bier.

Köstritzer Schwarzbier is een donker bier van 4,8%. Met dit bier is Köstritzer uit Bad Köstritz,  de marktleider op het gebied van de Schwarzbieren, een bierstijl die zijn oorsprong vindt in Midden-Duitsland in Thüringen, Saksen en Brandenburg. Het wordt gebrouwen met donkere en geroosterde mout. Dit proeven we echter mondjesmaat terug in het bier. De donkerbruine kleur doet een steviger smaak vermoeden, de geur van pils geeft echter al aan dat dit geen bier met grote smaakdiversiteit gaat worden. De smaak is vrij vlak en slechts zeer licht gebrand. Een beetje een ‘nietszeggend bier’.

Proeven voor StiBON 2, deel 2

Het proeven voor de StiBON niveau 2 krijgt een vervolg. Dit keer staan de volgende bieren op het programma: Houblon Chouffe, Christoffel W-IPA en Schneider Hopfenweisse. Op het eerste gezicht alle drie blond tot donkerblonde ietwat troebele bieren. Qua geur en smaak zijn de overeenkomsten echter een stuk kleiner!

Houblon Chouffe wordt gebrouwen door Brasserie d'Achouffe in het kleine plaatsje Achouffe in de Belgische Ardennen.De brouwerij is sinds 2006 eigendom van Duvel Moortgat, hetzelfde jaar als waarin de Houblon Chouffe op de markt kwam, eerst en vooral voor de Amerikaanse markt, maar tegenwoordig is ook goed verkrijgbaar in Nederland. De Houblon Chouffe is een blond bier van 9% dat door de brouwer wordt getypeerd als een IPA, maar ook als een tripel. StiBON schaart dit bier onder het type Belgisch IPA. Die verwarring snap je wel als je het bier proeft. De drie hopsoorten zorgen voor een aangenaam aroma en bitterheid, maar als IPA wijkt het wel af van wat je gewend bent van de Amerikaanse en Engelse varianten. En als tripel herken de typische gist die is gebruikt, maar is de hop weer teveel aanwezig.

De Schneider Hopfenweisse komt van Brauerei Schneider die gezeteld is in München (Duitsland), maar waarvan de brouwerij in Kelheim staat. Dit weissenbier van 8,2% wordt gebrouwen met een combinatie van gerst en tarwe en voorzien van een extra Hallentauer hopscheut. De geur van weeïg fruit doet in de verte denken aan een IPA, terwijl het stevige schuim zeker op tarwe duidt. Het bier heeft een zeer zoete smaak die doet denken aan citroen limonade en een plakkerig mondgevoel. Van de op het eerste gezicht aanwezige koolzuur proef je niet veel.

Christoffel W-IPA is een bier van Speciaalbierbrouwerij Sint Christoffel uit Breda. Tot 2013 was Christoffel een heuse brouwerij in het Limburgse Roermond, maar na het faillissement in 2013 en de daaruitvolgende doorstart, is Christoffel tegenwoordig een huurbrouwer die zijn bieren laat maken in de Proefbrouwerij uit Lochristie. De Christoffel W-IPA van 6,5% wordt door de brouwer getypeerd als een Weissen IPA, een mix tussen een Dunkelweissen en een IPA. Tarwe in combinatie met de hopsoorten Mandarina Bavaria, Centennial en Merkur (ook dryphopping). Het meest donkere bier van de drie: een donkere honingkleur. Aan de geur van rijpe mango herken je het hoppige karakter van dit bier, hetgeen terug komt in de afdronk. Ook heeft de W-IPA een stevige 'tarweschuimkraag'.

Proeven voor StiBON 2, deel 1

Proeven voor het examen van StiBON niveau 2 is hard werken. Ga er maar aanstaan: van een lijst van bieren moet je kunnen aangeven wat voor soort bier het is. Dat is nu nog een long list, straks wordt deze teruggebracht naar een short list van 20 bieren. En die moet je allemaal kunnen herkennen aan geur, kleur, smaak en allerlei andere kenmerken. Ongelooflijk, zouden sommigen zeggen.

Dit keer stonden de volgende bieren op het programma om geproefd en vooral herkend te worden: Gulpener Dort, Liefmans Goudenband, Murphy's Irish Red en Brewdog 5am Saint.

Dort (7%) is een Nederlandse bierstijl en volgens de brouwer zelf de eerste Nederlandse bierstijl. En daar zijn er niet zoveel van. Ga maar na: bokbier, kuit, dort en dan houdt het wel zo'n beetje op. Dort is een variant op de Duitse Dortmunder: amberkleurig, moutig en licht zoet. Het is zo'n bierstijl waarvan je denkt: waarom brouwen niet meer Nederlandse brouwers dit?

Liefmans Goudenband (8%) is een donker bier dat wordt getypeerd als een Vlaamse Bruine, dat wordt gemaakt in open kuipen met bier van gemengde gisting, waarna het na de rijping wordt versneden met jong bier. Het is een lichtzuur, maar ook zoet bier dat je best een paar jaar kunt bewaren en heeft tonen van appel, kersen en hout.

Murphy's Irish Red (5%) is een amberkleurig bier dat wordt getypeerd als een Irish Red Ale. Het is een wat vlak, ja bijna saai bier. En wat het dan typisch 'Iers' en 'rood' maakt, blijft ook na het proeven de vraag. De brouwerij is overigens eigendom van Heineken.

Tot slot, de Brewdog 5am Saint (5%). Deze Amerikaanse Red Ale wordt gebrouwen van 5 moutsoorten en 6 Amerikaanse hopsoorten. Dat leidt tot een bitterzoet, chaotisch bier. Dat zegt de brouwer zelf en daar heeft hij eigenlijk wel gelijk in. Teveel gedoe, te ingewikkeld, zou je ook kunnen zeggen. Maar wel een herkenbaar bier dankzij de overduidelijke Amerikaanse hop.

Proeven is hard werken. Althans, voor diegene die straks examen moet doen. Aan de andere kant van de tafel wordt gewoon genoten van bier en af en toe 'lekker' of 'niet lekker' geroepen. Aan die kant is het eigenlijk best ontspannen. We gaan door met proeven en houden jullie op de hoogte.